Yazın seyrettiğim 1950’lerden bir bilimkurgu filmi. Siyah beyaz ve 1 saat 17 dakika sürüyor. Yönetmen John Sherwood. Bir sene önce yani 1956'da "The Creature Walks Among Us" adlı bilimkurgu filmini de yönetmiş. Konu basit ama farklı. Dünyaya bir meteor düşer ve etrafındaki her şeyi taşlaştırarak büyüyüp yayılmaya başlar. Buna karşı mücadele eden bir ekibi izliyoruz.
Filmin bilimkurgu sineması içinde öne çıkan iki özelliği var.
Birincisi genelde bu tarz filmlerde dışarıdan gelen canlılar insanları yok eder. Bu açıdan korku sinemasının canavar filmlerine benzer bir doku oluşur. Az sayıda örnekte bu klişeleşen “uzaylı canavar” teması kırılarak karşıtlık bazen bitkilere bazen de bizzat insanlara (District 9) yüklenmiş olsa da “uzaylı canavar” imajı hala sağlamdır, uzaydan geliyorsa büyük olasılıkla canavardır. Bu filmde uzaydan gelen canavar gibi bir canlı değil, hatta bir canlı bile değil. Bir kaya. Yayıldıkça büyüyen ve canlılığı ortadan kaldıran bir kayalaşma insana karşı. Bir petrifikasyon salgını diyebiliriz belki.
Filmin ikinci dikkatimi çeken yönü bu fenomenle mücadele edenlerin uzmanlar olması. Yine bu tarz korku ya da bilimkurgu filmlerinde genelde güçlü kahramanlar savaşı omuzlar, oysa burada sürekli birbirine danışan bilginler ya da uzmanlar var. Mesela başrol diyebileceğimiz karakter bir yerel jeolog, kasabanın doktoruyla beraber çalışıyor, aralarına gazeteci de katılıyor. Yine bir jeoloji profesörü işler ciddileşince devreye giriyor. Hatta meteorologdan bile yardım alıyorlar. Yani hep uzmanların, bilginlerin beraber çalışmasıyla, paslaşmasıyla ilerleyen bir karakter örgüsü olmasıyla kendine has bir yapıya sahip.
Ne tekrar tekrar seyredilecek ne de mutlaka seyredilmesi gereken bir film. Fakat hem döneminin hem de bugünün pek çok bilimkurgu filmine göre farklı bir yaklaşımı olması ve aksiyona yüz vermeyen ağırbaşlı tonu zevkle seyretmemi sağladı diyebilirim. Elbette filmi seyrederken ne heyecanlandım ne de korktum ama özellikle bu saydığım özellikleri filmi gözümde değerli kıldı ve hem zamanının hem de sonrasının pek çok filmi arasında farklı bir yere oturtmamı sağladı. Sözgelimi türe ya da seriye ciddi bir katkısı olmayan Resident Evil’a (2026) göre özgünlüğü çok daha yüksek.
Filmden bir sekansla bitirelim.
Halka ulaşıp kasabayı terk etmelerini sağlamaları gerekiyor ekibin. Fakat telefon bağlantıları kesik. İşte tam da bu ölüm kalım durumunda imdatlarına dededen kalma “paper boy yöntemi” yetişiyor ve gazeteci çocuklar bisikletlerine atlayıp hızla herkesi uyarıyor. Hep yaptığım bir uyarıdır. Yeni teknoloji geldi diye eski hemen çöpe atılmamalı. Eskinin ne zaman işe yarayacağı hiç belli olmaz. Kentler var diye köylere ihtiyacımız yok diyemeyeceğimiz gibi, ekitaplar var diye matbu kitapların ortadan kalkmaması gerektiği gibi. Yeni ayakkabı aldık diye yırtık da olsa eskisinin atılmaması gibi. Çeşitlilik olması, alternatifler bulunması çok önemli yaşamda, her alanda. Sağlıklı, çeşitliliğe hizmet eden bir muhafazakarlık hayat kurtarabilir umulmadık anlarda. Daha geçen gün pilli el feneri aradım, her yerde elektrik şarjlı fenerler vardı. Bu popülere teslim olma hali her alanda can sıkıcı ve tektipleştirici ne yazık ki. Film, her fırsatta dillendirdiğim bu fikrime de güzel bir örnekle katkı sağlamış oldu. Özellikle başta başbelası denilen salt flats'in sonunda kurtarıcı olması da bu bağlamda iyi bir dersti.
The Monolith Monsters’ın bilimkurgu sinemasının önemli filmlerinden olduğunu düşünmeme karşın türün klasikleri arasında neredeyse hiç konuşulmadığını gördüğüm için burada yer vermek istedim.
YAZAN
L. KIZILTOPRAK
