5 Mart 2018 Pazartesi

Hitler'in Yükselişi ve Nazi İktidarı Belgeseli (1/6)

Nazis: A Warning from History (1/6) (1997)
Nazi Partisinin yükselişinin ve acımasız politikalarının hikayesi. Hangi şartlar böyle bir felakete götürdü? Almanlar nasıl oldu da Hitler ve örgütünün peşine takıldı? Nazilerin işini kolaylaştıran iç ve dış faktörler nelerdi? Hangi hatalar yapıldı? İkinci Dünya Savaşına giden yolda Avrupa'nın rolü...Alman halkının WW1 sonrası halet-i ruhiyesi...Alman ticari ve siyasi çevrelerinin vizyonsuzluğu...Avrupa'nın umursamazlığı ve daha pek çok farklı bakış açısı. 

Her toplumun kendi hesabına çıkartacağı derslerle dolu 6 bölümlük klasik bir belgesel serisi. BBC kalitesiyle. 

NOTLAR
Wolf’s Lair
Now Eastern Poland, near the Russian border, close to Rastenburg town
German Prussia back then
Masurian woods






55million died in WW2
Almanlar 5 milyon Rus POW alır. Only 2 m survived
Mechanized extermination of an entire race. First.
Nazism was born out of the WW1
Cephede işler kötü değilken geri çekilme emri verilince stabbed in the back hissiyatı
Frontline troops ve 2 milyon ölüye ihanet edilmiş hissi byJews and Marxists. Güney Almanya’da Bavyera’da  bu hisler Nazizm olarak çıkış bulur.

Münih, Bavyera başkenti aynı zamanda. Dönen troops sefaletin devam ettiğini görüyor. Avrupalıların ambargosu var. Politics were polarized. Conservatives and socialists became radical in the face of crisis.
1919’da ortalık karışık. Unrest. Münih take over.






















April 1919 Munich Soviet Repuplic ilan edilir. Soviet style government. Sokaklarda hükümet güçleriyle çatışmalar. 500’den fazla ölü. Soldiers were supported by the freicorps, right wing mercenaries paid by the governments. Freikorps Raterepublic yöneticilerini vuruyor.

Eugen Levine Rater republic başkanı. Babası Yahudi. June 1919’da executed. Oğlu öldürülürken “Long live the world revolution!” dediğini anlatıyor.
Raterepublic yöneticilerinin çoğu Jew.

Almanya’da boleşvizm ve Judaism birlikte anılmaya başlanıyor. Widespread anti-Jewish attitude rises.

Komünistler devrilince kutlamalarda yahudiler günah keçisi. Freikorps sağcı subayların da desteğini alıyor (Ernst Röhm mesela). 1919’da küçük German Workers Party’ye katılır. Burada WW1 Veteranı 30 yaşında corporal Hitlerle tanışır.  Komi ve jew lardan nefret ediyor. Hitler de aynı katılmış partiye. 555 numaralı üye. Aslında 55 çünkü parti çok gözüksün diye 500den başlatmış.

Münih işsiz eski askerlerle dolu.Hitler iyi bir hatip olduğunu keşfeder. Versay’ın eşitsizliğine isyan ediyor. Çok toprak kaybediyor ve tazminat veriyor. 1920lerin başında ekonomi çöküyor. Enflasyon. Başarısızlık demokrasiye mal edilirken güçlü tek adam arayışı başlıyor.

1921’de İşçi Partisinin adı Nasyonal sosyalist partiye çevrilir ve Bavyerada lider Hitler olur. Kısaltması Nazi. Münihte başka sağcı partiler de var. Hepsi versay a saydırıyor. Yahudileri suçluyor.
Uncompromising tone of speech (Hitler)











Levine


Yahudi çoğunluklu yönetim



Ernst Röhm









Kaybedilen topraklar

Enflasyon


1922’de a WW1 flying ace joined nazis. Hermann Göring.
Bavyera da güçlenme. Bir ziraat öğrencisi kendi ari ırk düşüncesini buluyor partide.
“Korkaklar şehirde kahramanlar köylerde doğar”
Heinrich Himmler. Former Chicken farmer, later commander of the SS. Ziraat öğrencisi.

January 1923
French occupation of the Ruhr’a karşı öfkeyi istismar etti. Fransızlar bizim İstanbul’daki İngilizler gibi terbiyesizlik yapmışlar sokaklarda.
Jutta Rüdiger: (Resident of the Ruhr)
“The French ruled with an iron hand. If they disliked u walking on the pavement, for instance, they d come along with their riding crops and u d have to walk in the road. Perhaps they simply wanted to take revenge. “


Göring


Himmler


Fransız askerinin terbiyesizlikleri




Ruhr occupation Münih’te halkı isyan ettiriyor. Hitler bira salonunda konuşma yapar. He called for a national revolution in Bavaria and overthrow the left wing government in Berlin.
Ertesi gün diğer sağcı partilerle bu doğrultuda yürüyüş yaptılar. Durduruldular. Sağcı polis ve ordunun kendilerine katılacağını düşündüler. Düşündükleri gibi olmadı. 4 polis ve 16 nazi öldü.

Diğer putsch liderleri ile birlikte Hitler de yargılandı. Early 1924. Mahkemeye ilgi çoktu. Naziler sadece 4 polis öldürmemişti. Bir banka soygunu da organize etmişlerdi. İki yıl önce Hitler ve partililerin Löwenbrau’da solcu toplantısına müdahale ettiği mahkemede ortaya çıktı.
İlk olayın kayıtları yok edilse de arşivde kalmış. Yargıç. Sadece 1 ay ceza veriyor. Yargıç Neithardt. Putsch davasına da aynı yargıç atanıyor. İhtilal yapmaya kalkmış, polisler ölmüş, banka soyulmuştu ama sadece 9 ay hapis aldı.















Yargıç Neithardt 




Mid 1920lerde Alman ekonomisi düzelmeye başladı. Enflayon tek haneye düştü. Weimar hükümeti ABD’den borç para alıp İngilizlere ve Fransızlara reparasyon taahüdünü yerine getiriyor. Dekadan diyorlar. Wandervogel gibi basit ve doğal yaşamı savunan gruplar çıktı lüks hayata karşı.
Protesters against the bourgeois way of life
Protest. Gençlik hareketi. İzcilik gibi. Çadırlar, gitarlı müzik geceleri. Sonra Naziler bunları alıyor. Slogan”Germany Awake”. Ulusalcı bir tarafları da var.
Nazi partisi küçük. Programında Yahudilerin vatandaşlıktan çıkarılacağı ve belki de kovulacağı daha o zaman var.

Bruno Hahler (Hitler Youth Leader): Yahudilerin dünyaya hakim olmaya çalıştığı propagandasının etkisinde bu hedefin programa konulduğu anlaşıldı.
Brown shirted storm troopers partinin paramiliter grubu.
Cumartesi Pazar yürüyüşler yapıyorlar
Organizasyonları bozukmuş 1920lerin ikinci yarısında. Hitler sıkılıyor işleyişle uğraşmaktan.
Hitler: “The stronger asserts his will. That’s the law of the nature.”

Wandervogel hareketi















1928 seçimlerinde %2.6 oy alırlar.
Bir alman, komik bıyığı ve scratchy voice ile iticiydi diyor. Çok bağırırdı. Normal değil bu herif demiş. Ben Devlet Bahçeli konuşurken benzer şeyler düşünürüm
Nazi partisi ciddiye alınmıyor. Fringe party.
Ama 4.5 sene sonra Şansölye olacak.

Tarım ürünleri fiyatlarında ani düşüş. Wall street crush. Universal economic slump. ABD borçlarını ister. İşsiz sayısı 1931 de 5.5 m. İşsizlere Cuma günleri 5 reichmark verilirken kuyruklar. Cebinde kaşıkla yemek yemeye gidiyor insanlar.
Germany became the economically worst hit nation in the world

Yetmezmiş gibi 1931’de five major banks crashed.
Nazi partisinin mesajları aynı. Ama bu sefer insanların hali farklı. Ortam müsait. Oylar artışta.
Komünistlerin de oylarında artış var. Halk aşırı uçlara yöneliyor. Sosyalistler komünistler naziler arasında yemek karnesi kuyruklarında sık sık kavgalar.
German Soviet union kurmak istiyor komünistler.
















 


Hitler 1932’de uçakla şehirden şehire presidential election çalışmaları yapar. Aktif adam. Hindenburg a kaybeder ama alternatif olarak kendini kabul ettirir.
Jutta Rüdiger (Nazi Party Remember):
“Mass unemployment ve poverty yüzünden halk kurtarıcı bekler duruma gelmişti.”

1932ye gelince WW1 sonrası gelen demokrasiye karşı oy kullanıyor çoğunluk. Komünist ve Nazi.
%37 ile en büyük parti durumundalar. 1932’de Hitler şansölyeliği ona devretmesini söylüyor Ama çoğunluk olmadığı için ve tek partiye vermek istemiyor. 

Baskılar. Former Reichbank prezidenti lobi yapıyor.
O zamanlar işsizler ya komünist ya nazi oluyor. İş çevreleri Nazileri tercih ediyor.
Hükümete bir rapor sunulur. Civil unrest te sınırları koruyan askerlerin  hem komünistler hem de nazilerle ordunun baş edemeyeceğini açıklar.

Von Papen. Aristocractic former chancellor bir plan uygular. Hitler şansölye olsun, ben yardımcı. Sadece iki Nazi alalım kabinete diyor. Hitleri evcilleştirir, halk desteğinden de yararlanırız hedefi.
1933 başında hitlere teklif yapıldı.

Hitler was helped by economic circumstances and miscalculated supports.
Levine’in oğluna göre komünistler olumlu karşılar. Bir halta yaramayacağı anlaşılır biz muhalefette güçleniriz diyorlar.

Josef Felder: (Social democrat MP (1932-1933)
“We thought we could control him through parliament”
Berlinde Nazi kutlamasıyla hitlerin chancellor oluşu kutlandı.Torchlight celebration parade.

Göreve gelişi ardından Hindenburg un WW1 den arkadaşı General Ludendorff mektup yazar.bu manyak devletin içine edecek demiş.  “This accursed man will take our Reich to the abyss”

uçakla şehirden şehire presidential election çalışmaları 





Hindenburg



Rapor



Papen






Torchlight celebration parade




Kuzey Kalesi

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...