3 Temmuz 2017 Pazartesi

Kemiklerin Sırları (2/3) - Secrets of Bones (2014)


Secrets of Bones (2/3) - Hareket 
Secrets of Bones tam bir hazine. Anatomi’ye meraklı olanlar için bulunmaz bir görsel şölen. BBC, 3 bölüm olarak çekti ve evrim biyoloğu Ben Garrod sunuyor. Diğer bölümler de buraya alınacak. 2014 tarihli. Sadece kemiklerinin morfolojisine bakarak hayvanın yaşamına dair ne çok ayrıntıyı bilebileceğinize şaşıracaksınız.


NOTLAR
Movement ya da locomotion’ı anlamak için spine’ı bileceksin. Bütün halinde bir savunma sağlarken, bütünün parçalarının bireysel hareket alanı sayesinde spine esnekliğine sahibiz. Yani spine hem rigidity hem elasticity hem de anchor points for muscles sunar.









Cheetah
Evolutionary armsrace
Spine’ın müthiş bükülme yeteneği sayesinde bir stride’da 7m yol alıyor. Joints simple and open olduğu çin bükülebiliyor. Flexible spine aynı zamanda hızla yön değiştirebilmesini sağlar.
Thompsons Gazelle (Tommies) (aniden yön değiştirme yetenekleri müthiş) are hunted by cheetah (110km/h)
3 sn de 100km hıza ulaşır cheetah
Cheetah spine müthiş flexibiliteye sahip, koşarken kamburlaşıyor epey ve hızı bu sağlıyor.








Milk snake
Like all snakes has a very simple skeleton
S-shaped movement – Serpentine movement.
Bacaklarını 100 milyon yıl önce kaybettiler. Sadece vertebralar ve costalar var.
Suzan Evans, uni col. London works on snake vertebrae
Vertebralarında koksa ile femurdakine benzer bir top ve çukur eklemleşmesi var. Sadece side to side yani lateral movement yapabilir. Ama rotasyon yapamaz çünkü spinal cord can be damaged

Snake flexibility comes from the number of vertebrae. 500’e kadar vertebrae olabilir snake de. Az olsa bu kadar fleksibilite sergileyemezdi.

Burrowing’i kolaylaştırmak için ayaklarını kaybetmiş snakeler. Still debated.
Pentodactyl limb – 5 fingers. Ending with 5 digits.









Gibbon 
Canopy dweller
Daldan dala çok becerikli
Elongated fingers made for grasping branches
Long arms – Bacaklarının 1.5 katı.
Brachiation diye bir hareket yaparlar daldan dala. Sadece kollarıyla hareket ederler.Brachiation sayesinde.
Biz kolumuz dönmeden bileğimizi döndüremeyiz. Onlar 80 derece döndürebilir. Ball-socket joint sayesinde bileklerindeki. Specialized joint


















Humerus mukayesesi
Cow – insan – mole (diş gibi gözüküyor)
Mole humerusu diş boyutunda aslında ama onun x10 büyük modelini yapmışlar. Projections (sivrilikler) ve sulkuslarla dolu ve bu güçlü bir kas aktivitesine işaret ediyor.






Each mole has its own tunnel, sometmes reaching 100m long
Dedesi 3 yaşindayken mole hand hediye etmiş.
Altıncı bir kemik var parmakların yanında. X-ray’de açıkça görülüyor.
Bu imposter bone, wrist’teki sesamoid bone dan büyür.Sesamoid bones are present where a tendon passes over a joint. Örneğin knee cap bir sesamoid bone. Protect the joitn and increase tension in the tendon making movement more effective.

Yani sesamoid bone kazma amacıyla evrim geçiriyor. Daha geniş bir kürek yüzeyi gibi düşün.
Fillerde de bir sesamoid bone extra toe olarak kullanılır.










Equidae
Ulna radiusla birleşmiş ve ufalmış, aşağı kadar inmiyor.
Cannonbone – middle metacarpal (3)- metacarpals 2 ve 4 üst kısmında belli oluyor ama birleşik. Diğerleri (1 ve 5 ) yok.
Reduction in bones makes the horse leg incredibly light weight
Zebra ve donkey de böyle. Yani her ekstremite tek bir digit yani parmakla sonlanır.
Atlar 65km/h hıza ulaşabilir
Prof: John Hutchison from Royal Vet College: Prey animal olduğu için hızını geliştirdi evrimsel olarak.

Animal’s speed =Stride length x stride rate
Genelde bunlardan biri artarsa diğeri azalır.
Mesela giraffe’da stride length fazla ama stride rate düşük
Galloping sırasında genelde sadece tek bir hoof ground contact yapar.long and light limbs boosting speed. Genelde koşarken tek hoof yerle temas halinde olur. 350kg tek bacağa biner. Hareketli halde X-ray’de inceliyor.


















Kuş kanadı da pentadactyl yapıdan evrimleşmiş
İlk uçan canlı bir sürüngen ve sparrow büyüklüğünde. Fosili Manchester müzesinde
Theresaurus ise 10 m kanat açıklığına sahip dev kuşlar – 150 milyon yıl önce
Pterodactyl means wing-finger in Greek
The first three digits adapted and become grasping claws
Fifth digit was lost
Fourth digit grew really long and became a support for the wing membrane – Bazı türlerde birkaç metre bile olabilir.

150 milyon yıl gökleri domine ettiler. Therosaurs (?) were wiped out about 65 mil years ago and other flying animals flourished













Bats biraz daha farklı
Only the first digit adapted to grasping
The other 4 fingers grew extremely long
1000 tane bat species var. Tüm memelilerin dörtte biri ediyor.
Flexible wings sayesinde havada manevra yetenekleri çok yüksek












Birds
Bazı kemikler fused together. Böylece strength kazandı.
Bu bird wing e bir rigidity verdi
Kostaların ortasından arka kostaya doğru prosesler var. Ribler birbiriyle bağlanır. Fusion eğilimi. 
Pheasant.
Costalar yatay bir desteğe sahip.
Bir adaptasyon bu birleşmeler
Keel or breast bone. Flat bone on which most muscles are attached.
Diğeri de bone structure
Scanning elektron mikroskopta  strut like supports var. Hafifliğe yönelik adaptasyon.
İnsan da daha kalın daha dense, Marrow var yani çok daha ağır.

















Kuş kemik yapısı

İnsan kemik yapısı

Pigeon
250 milyon güvercin tüm dünyada. Başarılı bir kuş türü sağkalım açısından.
20m den fazla dikine havalanabilir pigeon
Vertical takeoff
Havalanışı ağır çekimle harika vermişler.
Stocky and felxible legs, big muscular keel and shor maneuvarable wing boens allow their powerful vertical takeoff. 

Yerde yemek aradığından predator geldiğinde hemen havalanmaya ihtiyacı var. Vertical take off bu yüzden gelişmiş.Climbing speed’leri peregrine’den daha fazla. Saatte 100km’yapabiliyorlar.














Albatross – 180.000km per year
2.5m wing span, lonegst of all birds
Albatross havalandıktan sonra soaring technique kullanır, fazla kanat çırpmaz. Glides on air currents.
Wing bones are very long and straight.

1)Humerus üzerinden elbowa kadar aşağı doğru giden bir special tendon var. This allows the wing to lock into place. Böylece enerji harcamaz. Gliding yapar, effortlessly flies. Tendonun bir kısmı bone hard hale gelir kilitlendiğinde (spreader bone). Bir uçuşta 15.000km uçabilir bir kerede.
2)Uzun kemikleri var
Bu ikisi uzun uçuş yeteneği verir





Spreader bone

African penguins
South Africa ve Namibia.
Penguins lost flight around 65 mil years ago about the same time as the dinosaurs went out
Çıkardıkları ses nefes nefese kalmış insana benziyor. 
30km/h hıza ulaşabilirler
Leopard seals’dan kaçmak ve avlarını yakalamak için hızlı olmak zorundalar su altında.
Su altında heavy bones are needed
Flying bird’e kıyasla mikroskopik olarak penguin bone çok daha dense
Paddle like wings
Penguins are predators
Monstrously big scapula ları var. En önemli adaptasyon bu diyor.












Solda Penguen ve sağda Kuş kemik yapısı






Bir kuş ise hem yerde hem havada hem de su altında yaşamaya adapte bir skeletona sahip
Guillemot
Coastal cliffs de large colonies halinde yaşar.
150m derine kadar inerler
Clumsy when taking off
Türbülansı azaltmak için halfclosed wings ile yüzerler su altında.
En derine dalan kuş
Penguenle pigeon kemiklerinin densitesi arasında bir yerde
Light enough to fly and yet heavy enough to dive
Işık tuttuğunda fenerle yoğun kemiklerden geçmez.





















Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...